Ruim 60 jaar geleden bezong Andy Williams de kerstperiode als ‘The Most Wonderful Time of the Year’. Maar heeft hij gelijk? Even back to basics: jaarlijks vieren we met kerst op 25 december de geboorte van Jezus. Deze datum is in de vierde eeuw in Rome bepaald, wellicht door een bekeerde keizer. Met het combineren van heidense Romeinse en Germaanse midwinterfeesten en de geboorte van Jezus hoopten de Romeinen dat het Christendom beter geaccepteerd zou worden in het hele Romeinse rijk. In de loop der eeuwen werden in Europa en later wereldwijd allerlei lokale tradities aan het feest toegevoegd, zoals het versieren van bomen, het branden van kaarsen, het gezellig tot en bij elkaar komen en het uitwisselen van geschenken.
In de ‘moderne’ tijd zijn daar de kerstman met z’n door rendieren getrokken arrenslee en door – wellicht tot slaafjes gemaakte – elfjes ingepakte kadootjes, de zintuigprikkelende kerstmarkten, zoetsappige kerstfilms en de eeuwige kerstnummers bijgekomen. En wat te denken van die vreselijk weeïge, feel-good supermarktreclamefilmpjes waarin ze de kijker proberen warm te maken om de eindejaarsbonus of dertiende maand vooral te besteden aan overdadige kerstmaaltijden. ‘Vrede op aarde’ en ‘in de mensen een welbehagen’ uit het ‘Ere zij God’-kerstlied lijken wat de supers betreft te zijn verworden tot ‘vreten op tafel’ en ‘in de mensen welgevulde magen’.
Je kunt je eindejaarsbonus ook besteden aan eindejaarsloten of decemberkalenders. Of wat dacht je van al die bedelbrieven die onze brievenbussen richting het eindjaar overspoelen, inspelend op de eindejaarsvrijgevigheid van de door Scrooge geïnspireerde en kerstminnende mensheid. Het zijn dikwijls hele pakketjes met ongevraagde ‘presentjes’ zoals wenskaarten, kalenders en boekjes met kerstliedjes. Laten ze die investering liever besteden aan de doelen waar ze voor staan!
Kom je al in de stemming? Heeft je relatie het optuigen van de kerstboom en het daarbij uit de knoop halen van de kerstverlichting het ook dit jaar weer overleefd? Kijk je ook al uit naar je schoonfamilie over de vloer? Belangrijker is, staat je noodpakket al klaar? De mijne wel, met glühwein om warm te worden, spruitjes als vaccin tegen de supergriep, kaarsen en lucifers(!), een lekkere dikke foute kersttrui met dito sokken om warm te blijven, een rol pleepapier, een sigaar om via rooksignalen nog te kunnen communiceren, een opwindradio met oordopjes tegen ongewenste kerstnummers en zo’n ouderwetse aanslinger-grammofoon met singletjes als Happy X-Mas, Stop the cavalry , Flappie en Bakske vol met Stro. Laat de kerst maar komen!
Maar alle gekheid op een kaneelstokje, de ‘prachtigste tijd van het jaar’ vind ik ietwat overdreven. Een gezellige tijd is het zeker, met kerstbomen, -versieringen en -verlichting, met bij elkaar komen en met toch wel ietsjes meer dan spruitjes op tafel. Maar laten we vooral niet de betekenis van het kerstfeest vergeten en met z’n allen werken aan ‘vrede op aarde’ en ‘in alle mensen een welbehagen’, ook dicht bij huis… En ja, moge de wereldleiders nog ’s even goed luisteren naar John Lennons aloude maar tijdloze kerstnummer!
Erik Baalbergen
Fotobijschrift: Over kersttradities gesproken: een paar weken geleden zagen we in Barcelona, vooral op kerstmarkten, opvallend veel poppen en poppetjes van hurkende personen die een bolus draaien. Het is de zogenaamde ‘Caganer’, vertaald als ‘kakker’, een figuur uit de Catalaanse kerststal. Oorspronkelijk is het een boer die met z’n ontlasting het land voor het aankomende jaar vruchtbaar maakt. Tegenwoordig is het een symbool voor geluk, vrolijkheid en voorspoed voor het huis. Vandaar dat zo’n beetje elk huishouden zo’n poppetje in huis haalt…