Overal waar kanalen zijn, zijn kanaalgravers en is er sprake van uitbuiting van arbeiders

IJmuiden – Maart roert zijn staart op de middag dat uw verslaggever door auteur en activiste Conny Braam (1946) in haar gezellige huis vol boeken, foto’s en een groot archief wordt ontvangen. Met olijke ogen belooft Conny direct bij binnenkomst een primeur. Aanleiding voor ons gesprek is haar onlangs uitgegeven boek Memoires van een activiste. Gevolg is een boeiend gesprek waarin de geschiedenis, het heden én de toekomst van haar schrijverij aan de orde komen. En nog veel meer, de thee werd uiteindelijk koud gedronken.

Tekst en foto: Arita Immerzeel

Nieuwtje

Conny valt opgewekt met de deur in huis. ,,Het is nét bekend geworden en je mag het als eerste weten: er komt in september een feestelijke jubileumuitgave van De woede van Abraham. Die uitgave komt voort uit een mooie samenwerking met mooie mensen, zoals de mensen van KOEL Muziekschool en Haventheater IJmuiden. Het boek krijgt een hele mooie omslag en een feestelijke presentatie. Het is 26 jaar geleden uitgekomen en in vele herdrukken verschenen. De geschiedenis is echter nog steeds een les voor nu. Er wonen nog veel nabestaanden van de kanaalgravers in IJmuiden, zij hebben de behoefte om herkend te worden als IJmuidenaar, te weten waar zij vandaan komen. En waar kanalen zijn, zijn kanaalgravers, zo ook bijvoorbeeld in Drenthe en Groningen. De uitbuiting van arbeiders is ook hún geschiedenis.”

Archief

Voor haar memoires, waar Conny ruim drie jaar zeven dagen per week aan werkte, putte zij onder andere uit haar enorme archief. In het boek beschrijft Conny veel persoonlijke levensherinneringen. Een goed geheugen en onvergetelijke indrukken en ervaringen hielpen Conny bij het schrijven. ,,En ik bewaar alles. Foto’s, notulen, briefjes, agenda’s, echt alles. En dan is er ook tegenwoordig www.delpher.nl te raadplegen, het digitale krantenarchief. En steun en toeverlaat Yvonne Bax-Bakker van Historische Kring Velsen helpt mij geweldig bij het opzoeken van informatie, die in een bepaalde tijd gepubliceerd is en het decor vormt bij mijn activiteiten. Zij helpt mij ongelooflijk met alle aanvullingen, want zij is digitaal vaardig, handig en heeft geduld. In mijn memoires komt mijn verontrusting en hoe ik dat heb laten zien en horen uitgebreid aan bod.’’

Rechtvaardigheidsgevoel

,,Het bijwonen van de grootste demonstratie ooit, De Rode Lijn, was zó mooi en ook emotioneel. Er deden ook veel jonge mensen aan de procestocht om een lijn te trekken tegen de passieve houding van de politiek inzake de oorlog in GAZA. Ik stond bij de bushalte in de Zwaanstraat en dan zie je ineens mensen met rode kleding aankomen lopen en ook onderweg stapten steeds meer rood geklede mensen de bus in. Kippenvel en ook tranen. Een opa samen met zijn kleinzoon, een onderwijsechtpaar, de verbondenheid die je dan voelt, de herkenning van de behoefte om je verontrusting te laten zien én horen. We móeten dat laten zien.” Hier gaat de vuist van Conny de lucht in. ,,We moeten de moed erin houden.”

Groei

,,Ik begon ooit met een klein baantje bij Trouw. Daar las ik persberichten over de acties van onder andere Jane Fonda. Nieuwsgierig als ik ben, zette ik oren en ogen open, woonde redactievergaderingen en discussies bij en ontwikkelde ik mijzelf. Ik klom op tot redactiesecretaresse. Ik hoorde zoveel, over het onrecht in de wereld, over oorlogen, over politiek. Er zijn ook wel een aantal persoonlijke eigenschappen, die het mogelijk maakten om zo door te groeien en de kiem legden voor mijn rechtvaardigheidsgevoel. Ik kan goed praten. Dat begon al in de kinderstoel, toen een tante in koedie koedie taal aan mij vroeg: ,,En waar is de mama dan?” Ik antwoordde met ‘mijn moeder is naar het distributiekantoor’, dus direct in een keurig uitgesproken volzin. Verder ben ik doodeerlijk, als ik iets niet weet, zeg ik dat. Ik ben nieuwsgierig en plichtsgetrouw. Vroeger thuis werd er veel over de oorlog gepraat, en angst speelde een grote rol. Daar ben ik niet van. Ook al heb ik knikkende knieën, ik zal zeggen wat er te zeggen valt, zelfs in steenkoolengels in de vergadering van de Verenigde Naties. Als dat nodig is, als dat recht doet aan de strijd tegen sociaal onrecht, kan ik en durf ik het.” En weer gaat Conny’s vuist de lucht in. We bladeren samen door de foto’s in haar boek, die stille getuigen zijn bij haar woorden en herinneringen.

De schrijver als lezer

,,Ik heb veel gelezen voor de 16 boeken, die ik schreef. Ik ben eigenlijk een alleslezer, want ook nieuwsgierig naar het werk van anderen. En ik herlees ook boeken, vooral de boeken die mij in de jaren ’60 vormden, zoals Zuid-Amerikaanse en Russische literatuur. Op de vraag, wat die zoektocht oplevert, antwoordt Conny vlot: ,,Dat ik las over sociaal onrecht in de wereld!’’

Toekomstplannen

Het schrijven van haar memoires wil niet zeggen, dat er geen boeken meer van haar hand zullen verschijnen als het aan Conny ligt. Conny kan bij voorbaat al enorm genieten van opborrelende ideeën. ,,Maar nu eerst in september de jubileumuitgave van De Woede van Abraham, het verhaal van alle tijden, over het sociale onrecht van arbeiders.”

Meer informatie

Memoires van een activiste. Auteur: Conny Braam. ISBN: 9789029555197