We staan stil bij een typisch IJmuidens onderwerp met een foto en naar aanleiding van de actualiteit, een stukje geschiedenis, een bijzondere gebeurtenis, een evenement of gewoon een van de mooie taferelen die IJmuiden biedt. In deze aflevering aandacht voor een goedgevulde Vissershaven.

Door Erik Baalbergen

We kennen ze vast nog wel, die oude nostalgische zwart-witfoto’s van onze Vissershaven, vol met dikwijls zij aan zij liggende vissersschepen. Zelfs in latere jaren leverden de weekenden haast idyllische – maar inmiddels ongetwijfeld door de tand des tijds verbleekte – kleurenfoto’s op van kades vol met zij aan zij afgemeerde boomkorkotters. Maar de afgelopen jaren oogde onze Vissershaven in de weekenden steeds leger qua vissersschepen. Tegenwoordig moeten we het in de weekenden vooral doen met allerlei tenders voor het onderhoud van de windmolenparken op zee, de reddingboten van de KNRM, de zogenaamde ‘groene vloot’ van ‘guard vessels’ van Van Laar, een paar boomkorkotters (bokkers) uit Urk (UK), Katwijk (KW) en Goedereede (GO) als weekendgasten, nog enkele lokale vissersbootjes (IJM), een paar havenslepers en soms een trawler en een reefer.

Zwaar weer

Vooral het gehalte bokkers is de laatste jaren drastisch afgenomen, niet alleen in de IJmuidense havens maar in alle Nederlandse vissershavens. Deze afname is gevolg van het jarenlange zware weer in de kottervisserij. Kottervissers hebben te maken met de aanlandplicht, steeds strengere regelgeving en milieueisen, hoge kosten voor stikstofaanpassingen, gebiedssluitingen op de Noordzee door windmolenparken en natuurgebieden, visverboden in onder meer de Britse wateren en de dure en nog steeds duurder wordende brandstof. Die brandstof is de grootste kostenpost voor een visser.

Dat zware weer heeft al veel boomkorvissers doen besluiten hun vistuig aan de wilgen te hangen en hun kotters aan te melden voor sanering, een uitkoopregeling van de overheid waarbij de kotter gesloopt moet worden. Zelfs het pulsvissen als succesvol initiatief tot zeebodem- en brandstofbesparing werd onder druk van Franse vissers vanuit de EU verboden.

Garnalen

Maar soms, zoals afgelopen weekend, is onze Vissershaven ineens weer redelijk gevuld met vissersschepen, die deze tijd vlak voor de Hollandse kust op garnalen vissen. Noordzeegarnalen houden van warm en ondiep water. Zij trekken in de vroege herfst massaal naar de zandbanken voor onze kust. Garnalenkotters zijn ontworpen om in deze ondiepe wateren te vissen, en maken gretig gebruik van de aanwezigheid van de garnalen vlak voor de kust. Vanaf onze stranden zien we de garnalenkotters dan dicht voor de kust heen en weer varen.

De garnalenkotters leggen, onder meer vanwege de hoge brandstofprijs, aan in de dichtstbijzijnde haven waar ze kunnen lossen, de gieken smeren en overweekenden. Het centraal op de Hollandse kust gelegen IJmuiden biedt zo’n haven. De ongeveer twintig in IJmuiden aangemeerde garnalenkotters zijn afkomstig uit thuishavens als Huisduinen/Den Helder (HD), Harderwijk (HK), Stavoren (ST), Urk (UK), Westdongeradeel (WL), Wieringen (WR) en Zoutkamp (ZK).

Krimp

Volgens Google is de Nederlandse garnalenkottervloot door recente saneringen gekrompen van 165 begin 2025 tot momenteel zo’n honderd actieve garnalenkotters, dus we kunnen wel stellen dat we ongeveer een vijfde van onze vloot op bezoek hadden. De krimp van de vloot is betreurenswaardig, maar de tot wel vier naast elkaar gelegen kottertjes leverden in elk geval mooie plaatjes op van ‘bossen van gieken’!

Fotobijschrift: Een goedgevulde Vissershaven afgelopen weekend. Na het lossen lagen de garnalenkotters op een kluitje langs de Trawlerkade. Dat leverde dit plaatje op van het ‘garnalenkottergiekenbos’. Foto: Erik Baalbergen