Verhalen uit een leven vol verwondering
IJmuiden – Soms begint een schrijverschap niet aan een bureau, maar ergens in een kinderkamer, waar ’s nachts het licht van een vuurtoren over de muur strijkt. Voor schrijver Sjoerd van Berkel ligt een belangrijk deel van zijn schrijverschap in IJmuiden, de plaats waar hij zijn jeugd doorbracht. Herinneringen aan die tijd vormen een bijzonder deel in zijn nieuwe verhalenbundel De danser en de ui.
IJmuiden is in de verhalen niet alleen een plaats op de achtergrond. Het is een wereld van licht, zee, duinen en familieherinneringen. Van Berkel groeide er op met de vuurtoren als een vertrouwd onderdeel van zijn leven. Het licht van de toren scheen ’s nachts door het raam van zijn kamertje. Een eenvoudig en alledaags verschijnsel voor een kind, maar een beeld dat tientallen jaren later nog altijd in zijn geheugen is blijven hangen.
Ook zijn grootvader Kees speelt een rol in die herinneringen. Hij voer op een loodsboot, een beroep dat onlosmakelijk verbonden is met de haven en de scheepvaart van IJmuiden. Het is een wereld die inmiddels ver achter hem ligt, maar die in Van Berkels verhalen opnieuw tot leven komt.
En dan is er het zand
„Er was altijd zand,” zou misschien wel een motto voor de IJmuidense herinneringen kunnen zijn. Zand van de duinen dat overal terechtkwam: in huis, op straat, aan je kleren. Het hoort bij de jeugd van iemand die tussen de duinen en de zee opgroeit. Het zijn juist zulke kleine, tastbare herinneringen die Van Berkel in zijn verhalen probeert vast te houden.
De danser en de ui is geen klassieke autobiografie. De bundel bestaat uit verhalen, herinneringen en verbeeldingen waarin werkelijkheid en fantasie regelmatig in elkaar overlopen. Het alledaagse kan er plotseling iets vreemds krijgen en achter een gewone gebeurtenis kan een andere werkelijkheid schuilgaan.
Dat sluit aan bij de manier waarop Van Berkel naar de wereld kijkt. In zijn werk is ruimte voor humor en ontroering, maar ook voor het onverwachte en licht absurde. Een jeugdherinnering kan uitgroeien tot een verhaal; een ogenschijnlijk onbelangrijk detail kan ineens betekenis krijgen.
De titel De danser en de ui vat die combinatie misschien wel het beste samen: het gewone en het wonderlijke naast elkaar.
Voor Van Berkel is de bundel bovendien een terugkeer naar een wereld die voorgoed veranderd is. Het IJmuiden van zijn jeugd bestaat niet meer precies zoals het toen bestond. Maar sommige beelden zijn onverwoestbaar: het licht van de vuurtoren dat door een kinderkamer trekt, een grootvader op een loodsboot, de zee, de duinen en dat zand dat altijd en overal was.
„Dat is lang geleden,” zou je kunnen zeggen. Maar in een verhaal is lang geleden nooit helemaal voorbij.
Over de schrijver
Sjoerd van Berkel is schrijver en docent Nederlands. Hij publiceerde eerder onder meer Nobel, het leven van een Alkmaarse piraat, over de zeventiende-eeuwse Alkmaarse piraat IJsbrand Nobel. Met De danser en de ui brengt hij een verzameling verhalen waarin herinneringen, fantasie, humor en verwondering samenkomen.
Titel: De danser en de ui. Auteur: Sjoerd van Berkel. Genre: verhalen/ korte verhalen. Uitgever: Boekscout
Foto: In een verhaal is lang geleden nooit helemaal voorbij…Foto: aangeleverd