De sloop van de Pieterkerk

We staan een momentje stil bij een typisch IJmuidens onderwerp aan de hand van een foto en naar aanleiding van de actualiteit, een stukje geschiedenis, een bijzondere gebeurtenis, een evenement of gewoon een van de mooie taferelen die IJmuiden biedt. In deze aflevering aandacht voor de sloop van de Pieterkerk.

Door Erik Baalbergen

Sinds ruim een maand vordert de zichtbare sloop van de Pieterkerk, met het voorplein en de ingang aan de Zuiderkruisstraat. Ondanks de forse uitstraling van het tussen de huizenblokken van appartementencomplex Mercurius gelegen kerkgebouw, was de Pieterkerk nog maar een deel van de oorspronkelijke St. Petruskerk, die als kerk met bijgebouwen het hele terrein vulde waar nu de Pieterkerk en de twee blokken met appartementen staan. We nemen een kijkje in de geschiedenis van de rooms-katholieke Pieterkerk, ooit gebouwd als de St. Petruskerk.

Gregorius

In 1954 koopt de parochie H. Gregorius van Utrecht, die op dat moment kerkt in de St. Gregoriuskerk aan de Kanaalstraat in Oud-IJmuiden, grond voor de bouw van een nieuwe en grotere kerk in de nieuwbouwwijk Duinwijk. De aangekochte grond is omgeven door de toenmalige Dolfijnstraat, Venusstraat en Mercuriusstraat. In 1968 wordt dit stuk Dolfijnstraat hernoemd in Zuiderkruisstraat.

Vanaf 1958 verrijst op deze grond de St. Petruskerk met pastorie en een verenigingsgebouw met woonhuis, naar ontwerp van de Rotterdamse architect J.A. Lelieveldt. De ingang met een verhoogd voorplein ligt aan de Venusstraat. Opvallend is de hoge klokkentoren. De eerste steen is gelegd op 29 november 1958 en prijkte tot voor kort in de voorgevel van de Pieterkerk naast de ingang. De Petruskerk wordt op 1 maart 1960 ingezegend door de bisschop van Haarlem. De kerk biedt duizend zitplaatsen.

Petrus en Pieter

Jarenlang zit de Petruskerk vol. Maar door terugloop van de kerkgang en behoefte aan groot onderhoud ontstaat al in de jaren tachtig een plan om de Petruskerk te verkleinen en woningen rond de kerk te bouwen. Uiteindelijk worden de plannen rond de eeuwwisseling onder pastoor Vriends werkelijkheid en wordt de Petruskerk grotendeels gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouwappartementen. Het priesterkoor met de daaronder gelegen parochiezaal blijft staan en wordt verbouwd tot de Pieterkerk. De naam Pieterkerk wordt aangenomen om verwarring tussen Petruskerk en de verderop in IJmuiden gelegen Petrakerk te voorkomen.

De Pieterkerk wordt in 2002 in gebruik genomen. De ingang aan de Zuiderkruisstraat is de voormalige achthoekige doopkapel van de Petruskerk. Boven de ingang is het ronde, door de kunstenaar Daan Wildschut ontworpen glas-in-loodraam herplaatst, dat oorspronkelijk in de voorgevel boven de ingangpartij van de Petruskerk aan de Venusstraat prijkte. Het eveneens door Daan Wildschut ontworpen rechthoekige glas-in-betonraam aan de kant van de Mercuriusstraat en Jupiterstraat blijft zitten. Het gebouw mag dan kleiner zijn geworden maar herbergt dan nog steeds een volwaardige kerk!

Sluiting

Net als bij veel andere kerken neemt het kerkbezoek in de loop der jaren verder af. Het parochiebestuur moet besluiten om de kerk te sluiten voor de katholieke eredienst en het gebouw te verkopen. Op 2 januari 2022 vindt de laatste viering plaats in de Pieterkerk. Maar de parochiegemeenschap IJmuiden leeft voort! Elke maand houdt zij een eucharistieviering in de Ichthusburcht aan de Fahrenheitstraat. Daarnaast komt zij twee keer per maand op dinsdagochtend bij elkaar op dezelfde locatie.

De Pieter

De voormalige Pieterkerk wordt in 2022 verkocht aan een projectontwikkelaar. Kerk-gerelateerde artikelen vinden hun weg naar naburige katholieke kerken. De overige spullen worden verkocht tijdens een verkoopdag in juni 2022. De projectontwikkelaar zal het gebouw slopen en op de vrijgekomen plek appartementencomplex De Pieter bouwen. De Pieter bestaat uit totaal zestien appartementen, acht aan de Zuiderkruisstraat en acht aan de Mercuriusstraat.

De sloop van de Pieterkerk is nu volop gaande. Geprobeerd wordt om de twee kunstramen van Daan Wildschut te behouden. De projectontwikkelaar verleent medewerking. Het ronde glas-in-loodraam is in elk geval tijdig verwijderd. Het rechthoekige glas-in-betonraam is al enige tijd ‘ingepakt in hout’. Het blijkt stevig verankerd te zijn in de omliggende gevel en kan niet zomaar even verwijderd worden. Dit schrijvende wacht het raam nog op voorzichtige demontage, terwijl een groot deel van de voormalige Pieterkerk letterlijk al tegen de vlakte ligt. Nog even, en er resten slechts nog herinneringen en foto’s van de Pieterkerk en de ooit zo imposante Petruskerk.

Fotobijschrift: Een trieste aanblik van de voorzijde van de Pieterkerk, twee weken geleden. Het ronde glas-in-loodraam, gevat in een omhullend vierkant, is dan al verwijderd. Foto: Erik Baalbergen