Regio – Licht waar het moet, donker waar het kan. Dat is het nieuwe uitgangspunt van de provincie Noord-Holland als het om de verlichting van wegen en fietspaden gaat. Er wordt in het nieuwe beleid niet meer alleen gekeken naar verkeersveiligheid. Ook sociale veiligheid is een belangrijke reden om ergens te verlichten. Kwetsbare biodiversiteit en energiebesparing vragen op bepaalde locaties om juist niet of gedimd te verlichten. 

Gedeputeerde mobiliteit, Jeroen Olthof: ,,Als beheerder van 645 km weg en 427 km fietspad is het onze taak te zorgen voor veilige routes, zowel overdag als wanneer het donker is. We kijken dan niet alleen naar verkeersveiligheid, maar juist ook naar sociale veiligheid. Kun je je prettig en onbezorgd voelen als je in het donker onderweg bent?” 

Gedeputeerde energietransitie en natuur, Anouk Gielen: ,,Tegelijkertijd willen we onze leefomgeving beschermen. We werken aan energiebesparing, het terugdringen van lichtvervuiling en het daarmee versterken van biodiversiteit. In een tijd waarin donkerte schaars is, moeten we dus op zoek naar een nieuwe balans: tussen licht waar het moet, en donker waar het kan.” 

Uitgangspunten verlichting langs wegen, fietspaden en natuur

In het nieuwe verlichtingsbeleid staan diverse uitgangspunten:

• Wegen worden verlicht als dit de verkeersveiligheid verbetert. De provincie verlicht altijd kruispunten, rotondes, oversteekplaatsen, spoorwegovergangen, beweegbare bruggen en fietstunnels. Ook belangrijke gebruikslocaties zoals busstations, fietsenstallingen en carpoolplaatsen worden van verlichting voorzien. 
• Bij fietspaden kijkt de provincie naast verkeersveiligheid ook naar de sociale veiligheid. Dit betekent niet dat ieder fietspad altijd verlicht wordt. Om tot de keuze te komen, wordt ook gekeken naar andere omgevingsfactoren, zoals verkeersintensiteit, sociale controle, zichtbaarheid van de fietser en alternatieve routes. Daarbij gaat de voorkeur uit naar één goed verlichte route in plaats van meerdere deels verlichte paden. 
• Verlichten in natuurgebieden is complex. Wanneer een op dit moment onverlicht fietspad of weg in Natura 2000 of Natuur Netwerk Nederland ligt, mag deze vanuit de omgevingswet niet worden verlicht. De oplossing kan dan gevonden worden in een onderzoek naar weginrichting, routekeuze of andere vormen van verlichting. Pas als er geen alternatieven mogelijk zijn en er sprake is van een groot belang, is het mogelijk om ontheffing aan te vragen bij het bevoegd gezag.

In overige natuur geldt het ‘nee, tenzij’ principe: hier verlicht de provincie alleen als dit vanuit verkeersveiligheid of sociale veiligheid noodzakelijk is. In die gevallen kiest de provincie voor verlichting of andere oplossingen die minder verstorend zijn voor de natuur, zoals warmere lichtkleuren.  

Uiteindelijk is elke weg en elk fietspad uniek. De provincie maakt daarom altijd een zorgvuldige afweging om te bepalen of ergens verlichting komt of niet. Alle afwegingen zijn te lezen in het beleidskader. 

Vervolg

Wanneer de provincie aan de slag gaat op een fietspad of weg, verlichting wordt vervangen of nieuwe verlichting wordt geplaatst, wordt het nieuwe verlichtingsbeleid toegepast. 

Daarnaast loopt er momenteel een onderzoek naar de sociale veiligheid op de provinciale wegen, fietspaden en andere locaties als bushokjes. Dit onderzoek komt voort uit een motie die Provinciale Staten eerder dit jaar indiende en unaniem werd aangenomen. De provincie komt in het eerste kwartaal van 2026 met een plan van aanpak waarin staat hoe de provincie toe wil werken naar een verbeterde sociale veiligheid. Verlichting kan een passend middel zijn om het (gevoel van) veiligheid op bepaalde locaties te vergroten.

Foto: Verlichten in natuurgebieden is complex. Foto: aangeleverd