We staan stil bij een typisch IJmuidens onderwerp met een foto en naar aanleiding van de actualiteit, een stukje geschiedenis, een bijzondere gebeurtenis, een evenement of gewoon een van de mooie taferelen die IJmuiden biedt. In deze aflevering aandacht voor het Triabasveld, beter bekend als het Rooie Veldje.

Door Erik Baalbergen

Aan de zuidzijde van het Kennemerplein staat al tientallen jaren een vestiging van de Vomar, met parkeerplaatsen aan weerszijden. Maar vóór die tijd lag hier, in het noordelijke Moerbergplantsoen en grenzend aan de Kennemerlaan, het Triabasveldje, bij de meeste IJmuidenaren beter bekend als het Rooie Veldje. Menig IJmuidenaar heeft hier heel wat sportieve uurtjes doorgebracht en zich hier voor het eerst op glad ijs begeven.

Sportveld

Eind september 1952 krijgt de ‘Reinigings- en Ontsmettingsdienst en het Plantsoenbedrijf’ van Velsen vanuit de gemeente de opdracht een plan met begroting op te stellen voor ‘de aanleg van twee sportvelden, waarvan één verhard, in de groenstrook te IJmuiden, zodat deze velden door de leerlingen der scholen en door anderen gebruikt kunnen worden’. Met de groenstrook worden het Moerbergplantsoen en Gijzenveltplantsoen bedoeld. In juli 1953 komt de plantsoenendienst met het plan voor de ‘aanleg van het Moerbergplantsoen-Noord met schoolsportveld’, met een onverhard sportveld grenzend aan de Kennemerlaan, beplanting, zandbakken, twee vijvers, banken, paden en speeltoestellen. Aangegeven wordt dat het gevraagde verharde veld (de latere Rolschaatsbaan) later in het Gijzenveltplantsoen zal worden aangelegd.

Triabas

Het plan vermeldt dat het sportveld in het Moerbergplantsoen geen grasveld gaat worden, omdat het na de aanleg dan nog twee jaar zou duren voor het bespeeld kan worden. Het sportveld van 90 bij 50 meter krijgt een ‘halfharde bedekking’ met triabas, of om preciezer te zijn: een mengsel van fijn en korrelig triabas, steenmeel en klinkermeel. De liefhebber kan het recept nalezen in het archief van Bedrijf Openbare Werken en Groenvoorziening te Velsen. Triabas is een natuurlijk product gemaakt van de afzetting van zandsteenformaties uit het Trias, een geologisch tijdperk van ongeveer 250 tot 200 miljoen jaar geleden, een tijd waarin de eerste dinosaurussen verschenen. Triabas kan water lang vasthouden, is langdurig elastisch en is onderhoudsarm.

Wildschaatsen

Het triabas-sportveld, kortweg Triabasveld, wordt in de tweede helft van 1954 aangelegd. Direct na de voltooiing eind november 1954 waait ’s nachts de toplaag van klinkermeel bijna geheel weg. Om het verwaaien te voorkomen, wordt het triabasveldje voortaan regelmatig natgespoten. Hoezo onderhoudsarm? Dat natspuiten levert al in de eerste winter bij vorst een spiegelende ijsvlakte op. Tijdens de vorstperiode in de eerste week van januari 1955 nodigt die ijsvlakte de IJmuidense jeugd uit om de stoute ijzers onder te binden en de ijsbaan uit te proberen. Er zijn immers verder weinig schaatsgelegenheden in de buurt, omdat de ijslaag op de vijvers, zoals die in het Moerbergplantsoen bij het Cultureel Centrum, en die op openluchtzwembad De Heerenduinen, waarop ’s winters ook geschaatst mag worden, nog te dun zijn.

Omdat gevreesd wordt dat de toplaag van het veldje door de ijzers beschadigd zal raken, maakt de politie een einde aan het wildschaatsen. Het zet de plantsoenendienst wel aan het denken. Uiteindelijk wordt er toch direct meer water op het triabasveldje gespoten en mag er aan het einde van die eerste week van januari geschaatst worden. Wel geeft de dienst aan dat het zeker niet de bedoeling is om hier in de toekomst een openbare natuurijsbaan in te richten.

Voltooid

Op 10 februari 1955 meldt de plantsoenendienst per brief aan de ambtenaar voor Lichamelijke Opvoeding en Sport dat het Triabasveld geheel voltooid is. Overdags is het veldje gereserveerd voor scholen in de omtrek, en op andere tijden voor omwonenden en sportverenigingen. Het sportveld trekt onder meer volleyballers, handballers en korfballers, en al spoedig vinden er ook wedstrijden plaats. In de zomervakantie van 1955 wordt het veldje opengesteld voor de IJmuidense jeugd onder de veertien jaar. ‘Ruwe spelletjes’ en ‘schoenen met leren zolen’ zijn verboden ‘want daar kan de triabaslaag niet tegen’. Later wordt permanente verlichting langs het veld aangebracht, en wordt de onder het veldje gelegen ondergrondse schuilkelder omgebouwd tot materiaalopslag- en kleedruimte, onder meer gebruikt door korfbalclub Neptunus, die vanaf 1961 tot eind jaren tachtig op het Triabasveldje speelt.

IJsbaan Triabasveld

Begin 1956, een jaar na de eerste ijspret, wordt ‘IJsbaan Triabasveld’ aan de Kennemerlaan toch weer opengesteld, en kunnen kinderen tot 16 jaar voor 15 cent en volwassenen voor 35 cent de schaatsen onderbinden en de ijsbaan betreden. Het is nog op proef, maar de ijsbaan is een groot succes en trekt veel schaatsliefhebbers. De ijspret blijkt het veldje niet te beschadigen en de plantsoenendienst besluit om dit veldje ook in de toekomst als ijsbaan te gebruiken. Sindsdien wordt het veldje tijdens vorstperiodes – destijds nog bijna elke winter! – opgespoten en als ijsbaan opengesteld. De gemeente verleent via de plantsoendienst haar medewerking door de ijsbaan goed te onderhouden, door sneeuw te ruimen en water bij te spuiten. De in 1963 opgerichte ‘Schaatsvereniging Velsen’ organiseert bij aanhoudende vorst zelfs schaatswedstrijden voor de jeugd op het Triabasveld.

In de loop der jaren vinden ook andere activiteiten op het veldje plaats, maar vooral ’s winters maakt IJmuidens schaatsgrage jeugd dankbaar gebruik van het Triabasveld, dat vanwege de moeilijke naam en de rode toplaag gewoonlijk Rooie Veldje wordt genoemd. Helaas komt er aan de schaatspret en andere sportieve activiteiten een einde als het Rooie Veldje, na een reconstructie van de Kennemerlaan, plaats moet maken voor een nieuwe vestiging van de Vomar supermarkt, die in 1989 wordt geopend aan het dan ook nieuw aangelegde Kennemerplein. Sindsdien kunnen IJmuidenaren, tijdens de – helaas steeds schaarser wordende – vorstperiodes, hun schaatspret niet meer dicht bij huis beleven, anders dan op door particulieren geïmproviseerde ijsbaantjes, zoals in januari 2013 op Plein 1945 en achter de Schiplaan, of op door hoge grondwaterstand ondergelopen veldjes en speeltuinen, zoals in januari 2024 langs de Heerenduinweg en speeltuin De Veilige Haven.

Fotobijschrift: IJspret op het onder water gezette Triabasveldje, het Rooie Veldje. De foto is gemaakt in 1966 en toont op de achtergrond de Hugo de Groot-school. Foto: Noord-Hollands Archief/ Beeldcollectie van de gemeente Velsen, invnr. 19683.