‘Oorlog hoort alleen in een museum, nergens anders.’

IJmuiden – Het is me het jaar wel hoor, 2026. De feestelijkheden zijn niet te tellen en normaal gesproken hebben we hier in Velsen al niet te klagen over het gebrek aan feestweken, festivals en evenementen. Dit jaar bestaat ook het Bunkermuseum 25 jaar, in 2001 opende de eerste bunker voor publiek. En dat wordt groots en geheel in stijl gevierd 5 april aanstaande. Eerste Paasdag dus. Meteen na het eieren zoeken.  

Door Ingeborg Baumann

Ruud Pols, Hans Hoevens en Niels Oden richtten in 2001 de eerste aktes op om de bunkers open te stellen voor publiek. Want de geschiedenis moet doorgegeven worden zodat ervan geleerd kan worden. Voorzitter van Stichting Bunkermuseum Ryan Crapts en secretaris Michael van Roode hebben een gevleugelde uitspraak die alles zegt: ‘Oorlog hoort in een museum.’ Helaas denkt de wereldpolitiek daar anders over en juist daarom is en blijft het belangrijk. Om ons te laten begrijpen wie we zijn, waar we vandaan komen en hoe onze huidige samenleving is gevormd. Door lessen uit het verleden te delen, kunnen we betere keuzes maken voor de toekomst. Dat is de bedoeling dan.

Oude manschappenbunker

De eerste bunker was een oude manschappenbunker met de kassa nog op een wankel tafeltje. Er waren wat kleine items tentoongesteld als een helm en een gasmasker. Maar dit bleek jong en oud te trekken, ook mensen uit het buitenland. Ryan: ,,In de bunkers waren de enige ‘attributen’ die waren overgebleven de muurtekeningen. Voor de rest was alles helemaal verzand. De collectie zoals we die nu hebben komt deels van onze vrijwilligers en deels van mensen uit de regio.’’  Binnen in de originele bunkers zijn nu tentoonstellingen te zien met historische voorwerpen, foto’s en informatie over het leven van soldaten en de geschiedenis van de verdedigingswerken.

Vrijwilligers

Het museum wordt volledig gerund door enthousiaste vrijwilligers die zich inzetten om dit belangrijke stukje geschiedenis te bewaren en toegankelijk te maken voor het publiek. Die vrijwilligers vertellen bij de bezoekdagen van het Bunkermuseum het verhaal en de anekdotes. Allemaal op hun eigen, maar ter zakekundige, humoristische en bevlogen manier. Elke hoekje is bijzonder, achter elke doorgang vind je weer een nieuwe verrassing. Ook, en wellicht wel juist, voor kinderen vanaf een bepaalde leeftijd. Toch weer wat anders dan de aanval-en verdedigingsspelletjes op de iPad en een prima gelegenheid om niet alleen iets te leren maar ook om te leren begrijpen dat oorlog geen spelletje is en dat de televisiebeelden wel gewoon gaan om mensen.

Museum in een museumstuk

Michael zegt: ,,Het is natuurlijk hartstikke uniek dat je een museum in een museumstuk hebt hier. Je kunt je verhaal vertellen aan de hand van de ruimte zelf, niet alleen over spullen die in een vitrinekast staan. Het is een enorm complex met een unieke sfeer. Die sfeer is trouwens niet eng of grimmig maar zelfs vriendelijk. Dezelfde sfeer heerst ook in de re-enactment weekenden die hier worden gehouden. Daar doen we ook geen battles na maar laten zien en herbeleven hoe de mensen in die tijd leefden. Dat is meer tot de verbeelding spreken dan wapentuig.’’

Je stapt in die tijd

In het Bunkermuseum stap je echt in die tijd. Ryan en Michael bezoeken andere ‘collega-musea’ in bijvoorbeeld Normandië en Bastogne maar andersom trekt IJmuiden ook heel veel bezoekers. Er wordt van elkaar geleerd. En ze zitten nog vol plannen en jongensdromen hoewel ze zeggen: ,,Wat we hier nu al hebben is toch uniek? In en rondom authentieke bunkers ontdek je hoe dit gebied onderdeel was van de Duitse Atlantikwall en welke rol de bunkers speelden in de kustverdediging. Verdedigen tot de laatste man en de laatste kogel. Maar dat is nooit gebeurd. Hoewel het hier best heftig was. Kinderen vinden bijvoorbeeld de slaapvertrekken heel bijzonder. Met twaalf man ergens slapen en ook naar de wc gaan.’’ Die verhalen vertellen de vrijwilligers trouwens heel smeuïg tijdens de rondleidingen. De mannen sluiten af: ,,Deze periode van de geschiedenis mag nooit meer vergeten worden en dat wij dit mogen bewaren en erover mogen vertellen is fantastisch.’’

Kijk voor verdere info: https://bunkermuseum.nl/. En ga vooral ook een kijkje nemen 5 april.

Foto: Ryan Crapts (L)en Michael van Roode vinden het leuk om over hun hobby te praten en ermee bezig te zijn. En dat merk je. Foto: Ingeborg Baumann