Foto boven:
Twee van de op zaterdag 30 mei 2026 voor het goede doel “gevangen” glazen vissen, met certificaat nummers 147 en 148. (Foto: Erik Baalbergen, 2026)

We staan stil bij een typisch IJmuidens onderwerp met een foto en naar aanleiding van de actualiteit, een stukje geschiedenis, een bijzondere gebeurtenis, een evenement of gewoon een van de mooie taferelen die IJmuiden biedt. In deze aflevering aandacht voor glazen vissen uit de muur.

Door Erik Baalbergen

Balletje, kroketje of frikandelletje uit de muur… Met wat kleingeld of een pinpas kun je op veel plekken in den lande je honger snel stillen door zo’n snack, die jou van achter een glazen luikje meewarig en smachtend begluurt, uit zijn benauwde snackmuurcel te bevrijden en uit zijn aardse lijden te verlossen. Maar een glazen vis uit de muur bemachtigen? Dat kon zo’n twee weken geleden alleen in IJmuiden!

Vliegers

We nemen even een duikje in het verhaal achter de glazen vissen. Zo’n twintig jaar geleden worstelt de gemeente Velsen met het imago van de Kromhoutstraat, de toegangsweg naar het IJmuiderstrand. Strandgangers zouden zich verdwaald kunnen voelen in een industriegebied. Langs de route zijn kleine bordjes in de vorm van vliegers met een oranje rand, een minuscuul plaatje van een meeuw vliegend boven strand en zee en de wervende tekst ‘IJmuiden aan Zee!’ op hoge palen geplaatst. Maar blijkbaar bieden de vliegers geen soelaas.

De gemeente organiseert in 2008, met het oog op een reconstructie van de Kromhoutstraat, een bijeenkomst voor haven- en strandondernemers over plannen om de route over de Kromhoutstraat naar het IJmuiderstrand aantrekkelijk en herkenbaar te maken. Dankzij de oproep om “zonder belemmeringen” mee te denken, komen er ideeën zoals een fly-over over het Industriegebied, veel bomen en struiken planten langs de Kromhoutstraat en het verleggen van de route via de Ampèrestraat, waar aan één kant toch al duinen liggen. De gemeente heeft voldoende “experts” meegenomen om deze ideeën tijdens al de bijeenkomst van tafel te vegen.

Windpalen en glazen vissen

Bureau SLA (Architectuur en Stedebouw) uit Amsterdam krijgt de uitdagende taak om in samenwerking met landschapsarchitecten plannen voor de herinrichting van de Kromhoutstraat te ontwikkelen. Zij komen met een uitdagend ontwerp voor de nieuwe Kromhoutstraat met aan de ene kant een lange rij “windpalen”, die als lamellen meewuiven in de wind, en aan de andere kant hoge bomen. Echter, er hangt een aardig prijskaartje aan, de technische haalbaarheid is niet onderzocht en aan de toegang voor bedrijven en ondernemers in het gebied is niet gedacht. Afgewezen dus.

Later komt Bureau SLA met een ontwerp voor een muur met glazen vissen. Dit plan wordt aangenomen. De muur fungeert als keerwand tussen de rijweg en het hoger gelegen fietspad, en wordt bekleed met in scholen zwemmende glazen vissen. De vijfduizend vissen worden stuk voor stuk gegoten in Tsjechië en worden met speciale kit met de hand ingelegd. Zo ontstaat in 2012 een kunstwerk van een kilometer lengte waarlangs de badgasten, geheel in IJmuidense stijl geleid door vissen, het strand kunnen vinden zonder te verdwalen in de industriële omgeving van het immer bedrijvige IJmuiden.

Visuitval

De glazen vissen op het droge denken er echter anders over. In de loop der jaren hebben ze de muur wel gezien en laten zich er spontaan uitvallen. Bij sommige van die ontsnappingen spelen ongetwijfeld liefhebbers van glazen siervissen een rolletje…. Volgens de gemeente wordt de vis-uitval veroorzaakt door de rauw-IJmuidense zeewind, zoute lucht en regen, waarbij de kit de kleefkracht verliest. De vissen vallen mogelijk op de rijbaan en leveren daarmee een gevaar op voor het verkeer. Uit veiligheidsoogpunt laat de gemeente alle vissen verwijderen. Ook roept zij visvinders op om glazen vissen in te ruilen voor eetbaar visjes.

In 2020 zijn er nog plannen om de vissen opnieuw te bevestigen met een betere lijm. Er zijn echter maar zo’n 3500 vissen gered; de overige exemplaren zijn verdwenen of beschadigd. In 2024 valt het besluit om de vissen niet meer terug te plaatsen. De kosten voor het herstel en het laten bijmaken van nieuwe vissen zijn te hoog. De keermuur blijft vooralsnog visloos.

Tweede leven met certificaat

Vorige maand maakt de gemeente bekend dat een deel van de geredde vissen een tweede leven krijgen. Ze stelt vijfhonderd glazen vissen beschikbaar aan deelnemers en bezoekers van de Vissenrun op zaterdag 30 mei en de Vissenloop op zondag 31 mei. Tegen een donatie van minimaal vijf euro ten bate van KWF Kankerbestrijding mag een glazen vis, met een genummerd Certificaat van Echtheid, mee naar huis genomen worden. Het certificaat vermeldt onder meer: ‘Met deze glazen vis bent u eigenaar geworden van een tastbare herinnering aan 150 jaar IJmuiden en het Noordzeekanaal én aan een sportief evenement dat mensen samenbrengt voor het goede doel’.

Dat IJmuidenaren ware visliefhebbers zijn, blijkt als zich lange rijen van liefhebbers vormen op Plein 1945. In een mum van tijd zijn op zaterdag de eerste 150 exemplaren en op zondag de overige 350 exemplaren omgezet in geld voor het goede doel. Veel visliefhebbers vissen helaas achter het net. Maar wie weet… ergens wachten nog zo’n drieduizend glazen vissen op een tweede leven!