,,Geachte lezers,
Zeven jaren heeft u in de rubriek ‘Thuis in Santpoort’ van de Stichting Santpoort kunnen lezen over mooie historische panden en objecten. Het zijn er uiteindelijk een kleine honderd geworden. Dat zegt wel iets over de schoonheid van het dorp Santpoort.
De bron van waardevolle karakteristieke objecten in dit dorp is echter niet onuitputtelijk.
De laatste maand van dit jaar sluiten wij deze rubriek daarom definitief af met wellicht het meest bekende en oudste monument in Santpoort: de Ruïne van Brederode.
Namens de Stichting,
Schrijvers: Annette Koster, Jos Diekstra, René Stommel
Fotografen: Tialda Willems, Florian van der Horst’’
Ruïne van Brederode, een rots in het landschap
Daar staat hij al eeuwenlang, imposant en trots in het landschap: onze vertrouwde Ruïne van Brederode, een markant overblijfsel met een roerig verleden.
Kasteel Brederode behoort tot de bekendste en fraaiste kasteelruïnes van Nederland. In de negentiende eeuw is het gedeeltelijk hersteld, waardoor het nog altijd iets van zijn vroegere kracht en uitstraling heeft behouden. In totaal hebben achttien Heren van Brederode het leengoed in bezit gehad, tot er geen mannelijke opvolging meer was. De laatste mannelijke telg van de adellijke familie was Wolfert van Brederode (1649–1679). Hij stierf op 15 juni 1679 in Vianen.
Naar het ontstaan en de stichtingsdatum van het eerste kasteel is veel onderzoek gedaan, maar tot nu toe is niet met zekerheid te zeggen wanneer het precies is gebouwd.
Het is aannemelijk, dat de hoofdburcht van Brederode aanvankelijk een ronde vorm had, net als de burcht van Teylingen bij Voorhout. Beiden hebben een voorburcht met een knik er in. Globaal kan men als bouwperiode begin dertiende eeuw aanhouden.
De naam Brederode is afgeleid van het woord ‘rode’ of ‘roede’: een ontgonnen gebied, dat bebost is geweest. Uit de toevoeging ‘brede’ valt af te leiden dat het ontgonnen gebied, naar de maatstaven van die tijd, breed is geweest.
Het huidige vierkante kasteel stamt waarschijnlijk uit eind dertiende eeuw. Tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten (rond 1350) raakte het kasteel zwaar beschadigd en werd op de voorburcht na gesloopt, waarna in de periode 1360-1426 herbouw plaatsvond.
Opvallend is, dat het kasteel drie vierkante en één ronde toren heeft. Zo’n combinatie van vierkante en ronde torens komt bij meer kastelen voor.
Helaas kreeg het kasteel in de navolgende eeuwen nog het nodige te verduren, onder andere door de Spaanse troepen tijdens de Tachtigjarige Oorlog, die het in de burcht opgeslagen kruit lieten ontploffen, omdat zij geen verdedigbare bolwerken wilden achterlaten voor de tegenpartij.
De ruïne werd in de tweede helft van de negentiende eeuw ‘hersteld’ en kreeg zijn huidige aanzicht.
Zo is dit waardevolle historische monument een stukje tastbare geschiedenis, dat voor het nageslacht bewaard blijft.
Stichting Santpoort
Tekst: Jos Diekstra
Foto: Tialda Willems