GGD-rapport Luchtkwaliteit en Gezondheid in GGD-regio Kennemerland in 2023

Velsen – In het college in onder andere afgelopen week het GGD-rapport inzake de luchtkwaliteit en gezondheid in de regio Kennemerland behandeld. Hieronder een samenvatting.

Het is bekend dat luchtverontreiniging in Nederland voor veel gezondheidsproblemen zorgt. Deze verontreiniging ontstaat door uitstoot van onder meer wegverkeer, scheepvaart, industrie, luchtvaart en houtstook. Afgelopen week publiceerde de GGD Kennemerland het rapport Luchtkwaliteit en Gezondheid in GGD-regio Kennemerland in 2023. De GGD heeft in kaart gebracht welke effecten luchtverontreiniging in de eigen regio op de gezondheid heeft. Voor de regio Kennemerland is de totale blootstelling aan luchtverontreiniging (fijnstof en stikstofdioxide) doorgerekend naar gezondheidseffecten voor het jaar 2023.

Handvatten

Er is daarbij niet per bron bepaald hoeveel ziektelast (gezondheidsschade) die veroorzaakt. De berekeningen geven handvatten om de gezondheid van inwoners te monitoren. Uit de berekeningen blijkt dat inwoners van de GGD-regio Kennemerland in 2023 gemiddeld genomen 290 dagen korter leefden door luchtverontreiniging. In Noord-Holland was dit eveneens 290 dagen en in Nederland 279 dagen. Het rapport maakt nogmaals duidelijk dat we in de IJmond voortvarend moeten blijven werken aan een gezondere en veilige leefomgeving.

Inzicht

Het rapport Het rapport ‘Luchtkwaliteit en Gezondheid in GGD-regio Kennemerland in 2023’ is uitgebracht om inzicht te bieden in de blootstelling aan luchtverontreiniging en de bijbehorende gezondheidseffecten. Het maakt zichtbaar hoeveel gezondheidswinst mogelijk is wanneer de luchtkwaliteit verbetert en welke bronnen in de verschillende gemeenten het meest bijdragen aan de uitstoot. De inzichten en aanbevelingen uit het rapport kunnen gebruikt worden voor het opstellen, onderbouwen en aanscherpen van beleid ten aanzien van luchtkwaliteit. Op die manier kan de gezondheid van inwoners beter beschermd worden.

Gezondheidseffecten in de regio door luchtverontreiniging 

Uit de berekeningen van de GGD blijkt dat luchtverontreiniging in 2023 voor een hoge ziektelast zorgde bij de inwoners van Kennemerland. De luchtverontreiniging stond gelijk aan het meeroken van 3,5 sigaretten per dag. Inwoners van Kennemerland leefden gemiddeld 290 dagen (9,5 maanden) korter door luchtverontreiniging. Ter vergelijking: in Noord-Holland was dit eveneens 290 dagen en in Nederland 279 dagen. Als de luchtkwaliteit had voldaan aan de WHO-advieswaarden 2021, had dit tot een lagere ziektelast geleid en zouden inwoners gemiddeld bijna drie maanden langer hebben geleefd. Maar ook dan zouden inwoners nog steeds gemiddeld 201 dagen korter leven dan wanneer er helemaal geen luchtverontreiniging zou zijn.

Harde cijfers

Bij 1 op de 7 kinderen met astma in de regio Kennemerland kon het ontstaan van de ziekte worden toegeschreven aan luchtverontreiniging. Ook bij volwassenen had luchtverontreiniging een aanzienlijke impact: 1 op de 7 volwassenen (35+) die een beroerte hebben gehad en 1 op de 14 volwassenen die een hartinfarct hebben doorgemaakt, ontwikkelde deze aandoening door blootstelling aan luchtverontreiniging. Bij longkanker kon bij 1 op de 9 volwassenen (50+) de ziekte worden gekoppeld aan luchtverontreiniging. 

Aanbevelingen GGD

Het verbeteren van de luchtkwaliteit vraagt wat de GGD betreft om een gezamenlijke aanpak van Rijk, provincie, gemeenten, GGD en omgevingsdiensten. De meeste gemeenten in de regio Kennemerland zijn al aangesloten bij het Schone Lucht Akkoord (SLA). Zij hebben een uitvoeringsplan opgesteld om de luchtkwaliteit te verbeteren. De GGD benadrukt het belang van een aanpak aan de bron om emissies te verminderen. Gemeenten en andere overheden zetten hier al stappen in, maar blijvende aandacht voor het terugdringen van uitstoot blijft wat de GGD betreft noodzakelijk. Daarnaast doet de GGD de aanbeveling om gezondheid mee te nemen in ruimtelijke plannen, bijvoorbeeld door woningen, scholen en zorginstellingen niet te dicht bij drukke wegen of industrie te bouwen.

Reactie van de IJmondcolleges 

De IJmondgemeenten streven naar een zo gezond mogelijke leefomgeving in de IJmond. Dat betekent een zo schoon mogelijke lucht om in te ademen, beperkte geluids- en geuroverlast en zo weinig mogelijk uitstoot van broeikasgassen.  Gemeente Velsen:,, Wij nemen met belangstelling kennis van het GGD-rapport. Dat luchtvervuiling een negatief effect heeft op de gezondheid van onze inwoners, en daarmee ook op de levensduur en ziektelast, weten we al langer. Nieuw aan dit rapport is dat de blootstelling aan luchtverontreiniging met behulp van de GGD-rekentool wordt doorgerekend naar gezondheidseffecten bij inwoners van Kennemerland op zowel regionaal als gemeentelijk niveau. En dit is het eerste rapport dat de gezondheidseffecten van de totale luchtverontreiniging (van alle bronnen, zowel van binnen als buiten de regio) in heel Kennemerland doorrekent. In de IJmond werken we al op allerlei manieren aan de aanbevelingen van de GGD. Het is duidelijk dat we voortvarend moeten blijven werken aan een gezondere en veilige leefomgeving in de IJmond door het verminderen van luchtverontreiniging. Dat doen we samen met onze partners, waaronder het Rijk, de provincie Noord-Holland, de beide omgevingsdiensten en ook de GGD. Het GGD-rapport onderbouwt de noodzaak om voortvarend aan de slag te gaan met een nieuw Programma Gezonde Leefomgeving IJmond voor de periode 2026-2030. Binnen dat programma werken we aan maatregelen die de luchtkwaliteit verbeteren en geluids- en geurhinder verminderen, en die gericht zijn op andere emissie- en hinderbronnen dan Tata Steel.

Kaders

Een voorstel voor vaststelling van de kaders voor dit nieuwe programma ligt momenteel ter besluitvorming voor bij uw raad. De aanbevelingen van de GGD nemen we mee in de verdere uitwerking en uitvoering van dit nieuwe programma. Ook is het belangrijk om door te pakken met de verduurzaming en vergroening van Tata Steel: het realiseren van het project Heracless-Groen Staal en het maken van bindende maatwerkafspraken tussen het Rijk, de provincie en Tata Steel, waarin de gezondheid van onze inwoners en een gezondere leefomgeving worden geborgd als voorwaarde voor financiële steun. Daarnaast zetten we samen met de provincie Noord-Holland, de omgevingsdiensten, de GGD Kennemerland en de Rijksoverheid de uitvoering van het Programma Tata Steel 2024-20302 voort.  Via de Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol 2025-20303 zetten we in op het herstellen van de balans tussen het belang van een internationale luchthaven voor Nederland en de kwaliteit van de leefomgeving, specifiek voor omwonenden. Waarbij de balans komende jaren steeds meer doorschuift naar ruimte voor het beschermen en bevorderen van de gezonde leefomgeving. Gezondheidseffecten van emissies moeten structureel worden meegenomen in Beleidsafwegingen. Adviezen van de GGD moeten een vaste plek krijgen in toekomstige besluitvorming.

Tenslotte: in de IJmond zijn en worden al langere tijd allerlei onderzoeken naar luchtverontreiniging en de effecten ervan uitgevoerd. Het is belangrijk oog te houden voor de toegevoegde waarde van onderzoeken, en het plaatsen van onderzoeken in perspectief. Daarom willen we samen met het Rijk, de provincie Noord-Holland, de omgevingsdiensten en de GGD werken aan een integraal meet- en monitoringsbeleid voor de IJmond, om daarmee de effecten van maatregelen inzichtelijk te maken en overlap tussen de verschillende onderzoeken te voorkomen.’’, aldus het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen.

Foto: Tata Steel: de ‘grootste stofzuiger van Nederland’, die de reductie van onder andere fijnstof moet bewerkstelligen.  heeft de doelstellingen voor het reduceren van de uitstoot van fijnstof, lood en andere zware metalen ruim gehaald.  Foto: archief Jutter| Hofgeest.