‘Grootste misverstand: het is geen ‘vrij’ onderwijs, maar juist ritme en regelmaat’

IJmuiden – Vrije school Waldorf aan Zee valt onder het bestuur van Atlant Basisonderwijs en staat voor breder leren. Zeker met betrekking tot de algemene kennis en persoonlijkheidsvorming van de leerlingen. Vergis je niet: uiteindelijk worden dezelfde doelen en resultaten bereikt, alleen de manier waarop is anders en meer gericht op het kweken van zelfvertrouwen bij de kinderen. Er wordt gefocust op ‘wat kan ik wel’, en dat maakt dat de onderdelen waar het kind wat minder ‘goed’ in is minder frustratie opleveren.

Door Ingeborg Baumann

In een gesprek met schoolleider Ali Verwoerd en initiatiefnemer Sjoerdtje Rasmussens op locatie aan de Heerenduinweg wordt heel duidelijk wat de doelstellingen zijn van Waldorf aan Zee en hoe deze bereikt worden. Overigens kennen de lezers van de Jutter | Hofgeest Sjoerdtje van haar rubriek over kinderboeken en zal menig ouder of opa of oma met de krant in de hand bij de boekwinkel hebben gestaan.

Waarom?

Het initiatief voor een vrije school in Velsen, gebaseerd op het antroposofische wereldbeeld dat Rudolf Steiner beschreef met als kernwaarde dat ieder mens zich kan en wil ontwikkelen door de wereld en mensen om zich heen, ontstond al drie jaar voor 2020. Die tijd was nodig om een en ander helder te krijgen, ook voor Atlant. Sjoerdtje geeft antwoord op de vraag waarom: ,,Mijn oudste twee kinderen en die van een vriendin zaten op een reguliere basisschool hier. We vroegen ons af of al die digitale middelen nodig waren. Het leek wel of de leerkracht was vervangen door schermen en we vroegen ons af of dat niet anders kon. Wat we hier doen is ‘breder ’leren. Niet alleen toetsen op rekenen en taal. Algemene kennis en persoonlijkheidsvorming staan centraal.’’ Ali beaamt: ,,Kinderen krijgen antwoord op de vraag: ‘wie ben ik?’ en dat geeft zelfvertrouwen. En dat zelfvertrouwen is nodig om de basiskennis die nodig is beter op te pikken.’’

Doelen en resultaten

Ali legt verder uit: ,,Uiteindelijk werken we natuurlijk naar dezelfde doelen en resultaten toe, alleen op een ander manier. Door ontdekken, ervaren, voelen. Een bodem te leggen. Dat is breder leren. Ze hebben twee keer per jaar toetsen om te kijken of ze nog op koers liggen en of het kind zich goed ontwikkelt. We gebruiken andere leermethodes maar uiteindelijk bereiken we hetzelfde resultaat en dat is duidelijk terug te zien.’’ Voorbeeldje van Sjoerdtje: ,,Afgelopen tijd was de zogenaamde ‘breukenperiode’. Niet het leukste rekenonderwerp zal menig ouder zich herinneren. We hebben het aanschouwelijk gemaakt met pizza’s. Dan voel je het en blijft het kleven.’’

Extra ondersteuning

Het is nu eenmaal zo dat niet ieder kind hetzelfde is en sommige kinderen hebben extra ondersteuning nodig. Zoals bijvoorbeeld bij dyslexie of als de leerling juist meer uitdaging behoeft. Sjoerdtje: ,,We kijken wat het kind nodig heeft en dat organiseren we dan gewoon. We hebben alle kennis en middelen in huis. Dat kan dan klassikaal, in een groepje of individueel.’’ En hoe gaat het bij kinderen met een andere culturele achtergrond? Hoe werkt het met leerlingen die tweetalig zijn? Sjoerdtje: ,,Het aantal van die leerlingen mag wat mij betreft meer worden. Ook hiervoor hebben we alle kennis en materiaal in huis. Ik heb een Basisopleiding Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) en een certificaat voor kinderen die Nederlands als tweede taal hebben. Ik spreek bijvoorbeeld boeken in die ze kunnen luisteren.’’ Ali valt in: ,,Als de moedertaal goed wordt gesproken dan gaat de tweede taal beter. Dus de ouders kunnen lekker voorlezen in de moedertaal en de oudere kinderen kunnen ook in hun eigen taal lezen. Want als je geen grote woordenschat hebt in je moedertaal dan lukt het ook niet in het Nederlands, dan kun je die koppeling niet maken.’’

Ouders en kinderen

Ouders nemen een belangrijke plek in op school. Zij denken mee, vervullen taken en dóen mee. Sjoerdtje: ,,Onze ouders zijn over het algemeen heel bewuste opvoeders. Die hebben echt nagedacht over hun kind. Dat zien we bijvoorbeeld ook aan de voeding en de waarde die ze hechten aan beweging en de natuur. Ouders die ook bewust keuzes maken, zoals in schermtijd en dat soort dingen.’’ Ali: ,,We hebben natuurlijk wel digitale middelen en zijn wat dat betreft helemaal up to date. Dat moet ook in verband met het doorstromen naar de middelbare school. Maar het scherm is níet de leerkracht!’’

Het blijkt dat deze vorm van basisonderwijs heel leuke kinderen maakt. Natuurlijk waren ze al leuk en bijzonder maar de leerlingen ontwikkelen zich tot heel sociale mensen. Kinderen die zorgen voor elkaar, met oog voor elkaar. Kinderen die respect en bewondering hebben voor de natuur. Voor beestjes en plantjes. ,,Daar kómen ze weer met een spinnetje!’’ Iedereen kent elkaar, iedereen helpt elkaar. En natuurlijk zijn er wel eens uitschieters. Anders is het ook weer saai.

Stigma

Ali merkt bij onder meer de rondleidingen dat ouders best wel eens worstelen met het stigma dat om het begrip ‘vrije school’ hangt. ,,Het is geen ‘vrij’ onderwijs. We hebben juist heel veel rust en regelmaat. Een bewust ritme. Zoals de jaarfeesten en de dynamiek van de seizoenen. Samen vieren vormen een hechte gemeenschap. En het spreekt uiteraard vanzelf dat we de kinderen op niveau laten uitstromen naar het vervolgonderwijs. Er zijn natuurlijk -en gelukkig- kerndoelen. Alleen de manier hoe we die bereiken is anders. Meer gericht op de persoonlijkheid van het kind. Het blijkt trouwens dat kinderen van een ‘vrije school’ het fantastisch doen in het vervolgonderwijs.’’ Info: https://waldorfaanzee-atlant.nl.

Op de foto:
Ali en Sjoerdtje in de kleuterhoek. Want daar begint alles. Spelend en bewegend leert het kind de wereld kennen en begrijpen. (Foto: Ingeborg Baumann)